سماع یک پروژهٔ موسیقایی و فرهنگی است که در سال ۲۵۳۳ شاهنشاهی (۱۳۷۳ هجری خورشیدی) توسط علی پیرابی در شیراز بنیانگذاری شد. تمرکز اصلی سماع بر پاسداری، اجرا و گسترش موسیقی ایرانی و همچنین موسیقی نواحی ایران است؛ موسیقیهایی که ریشهای ژرف در تاریخ، فرهنگ و زندگی مردم بخشهای گوناگون ایران دارند.
سماع از آغاز فعالیت خود تنها به موسیقی دستگاهی ایران نپرداخت، بلکه به موسیقی فرهنگها و نواحی گوناگون ایران نیز توجه ویژهای داشت؛ از نغمههای خراسان و کردستان گرفته تا موسیقی جنوب ایران، لرستان و آذربایجان. سماع با بهرهگیری از سازهای ایرانی و با پایبندی به اصالت موسیقایی، تلاش میکند روایتها، صداها و رنگهای گوناگون موسیقی ایران را زنده نگه دارد.
نخستین فعالیتهای سماع بهصورت یک گروه کوچک موسیقی آغاز شد؛ گروهی از نوازندگان که در کنار یکدیگر به اجرای و تنظیم آثار ایرانی میپرداختند. در گذر سالها، این گروه به بستری گستردهتر برای پروژههای گوناگون موسیقایی، پژوهشی و فرهنگی تبدیل شد.
با وجود محدودیتهای فراوان برای هنرمندان و موسیقیدانان در ایران، سماع در طول سالها توانست برنامههای هنری و فرهنگی گوناگونی برگزار کند و فضایی خلاقانه برای نسلهای مختلف هنرمندان فراهم آورد. بسیاری از اعضای این گروه بعدها به اروپا مهاجرت کردند، اما فعالیت هنری سماع بهویژه در آلمان ادامه یافت و گسترش پیدا کرد.
از سال ۲۵۸۵ شاهنشاهی (۱۴۰۵ هجری خورشیدی)، این گروه در شکل گستردهتری با نام «ارکستر سماع» فعالیت میکند. امروز سماع هنرمندان و نوازندگانی با پیشینههای فرهنگی گوناگون را گرد هم آورده است، در حالی که تمرکز هنری آن همچنان بر موسیقی ایرانی و موسیقی نواحی ایران باقی مانده است. در کنار آن، گاه پروژههای میانفرهنگی نیز شکل میگیرند که زمینهساز گفتوگوی موسیقایی میان فرهنگهای مختلف هستند.
در کنار ارکستر، پروژهها و گروههای موسیقایی دیگری نیز در چارچوب سماع شکل میگیرند؛ از جمله گروه کُر سماع که برای اجرای آثار آوازی و شعرمحور بنیانگذاری شده است. هدف سماع، پاسداری از میراث موسیقایی ایران، گسترش آن و رساندن این هنر به شنوندگان جهانی است.